Studimi thotë se hëna po tkurret dhe ka dridhje

Hëna po ngushtohet ngadalë me kalimin e kohës, gjë që shkakton rrudha në koren e saj dhe lëkundet, sipas fotografive të kapura nga Orbiter Lunar Reconnaissance Orbita e NASA-s.

Ndryshe nga Toka, hëna nuk ka pllaka tektonike. Në vend të kësaj, ndërsa brendësia e hënës është ftohur gjatë disa qindra milion viteve të fundit, ajo ka shkaktuar rrudhjen e sipërfaqes ndërsa zvogëlohet.

Ndryshe nga lëkura fleksibël e një rrushi të terur kur zvogëlohet, korja e brishtë e hënës prishet. Kjo krijon shkallë shkallë shkëmbinjtë quajtur defekte shtytje si pjesë e kores është shtyrë lart dhe mbi një tjetër pjesë të ngushtë të kores.

Tani ka mijëra shkëmbinj të shpërndarë nëpër sipërfaqen e hënës, mesatarisht disa kilometra të gjatë dhe dhjetëra metra të larta. Orbita ka marrë fotografitë më shumë se 3.500 prej tyre që nga viti 2009. Në vitin 1972, astronautët Apollo 17 Eugene Cernan dhe Harrison Schmitt kishin për të ngjitur një nga këto shkëmbinjtë, nga skarpi i Lee-Lincoln, duke lëvizje zig-zage mbi të.

Harrison Schmitt grumbullon mostrat e dheut hënor gjatë aktivitetit të parë Apollo 17.

Sot hëna është 50 metra më “e dobët” për shkak të këtij procesi. Dhe ndërsa zvogëlohet, hëna prodhon në mënyrë aktive lëkundje apo dridhje gjatë procesit. Hulumtuesit rishpallën të dhënat sizmike që kishin nga hëna për t’u krahasuar me imazhet e mbledhura nga orbita.

Të dhënat nga sizmometrat e vendosura në hënë gjatë Misioneve Apollo 11, 12, 14, 15 dhe 16 zbuluan 28 dridhje apo lëkundje të regjistruara midis 1969 dhe 1977. Hulumtuesit e krahasuan vendndodhjen e epiqendres për ato tërmete. Të paktën tetë nga tërmetet ndodhën për shkak të aktivitetit. Kjo përjashton mundësinë e ndikimeve asteroide ose zhurmave nga brendësia e hënës.

Kjo do të thotë se sizmometrat Apollo regjistruan ngushtimin e hënës, thanë hulumtuesit. Studimi i të dhënave sizmologjike të Apollo dhe analiza e më shumë se 12,000 fotografive të orbites u botuan të hënën në revistën Nature Geoscience.

“Është me të vërtetë e mrekullueshme të shihet se si të dhënat nga gati 50 vjet më parë dhe nga misioni janë kombinuar për të çuar përpara kuptimin tonë të hënës duke sugjeruar se ku do të shkojnë misionet e ardhshme në studimin e proceseve të brendshme të hënës”, tha John Keller në një deklaratë, autor studimi dhe shkencëtari i projektit Lunar Reconnaissance Orbiter në Qendrën e Fluturimit Hapësinor Goddard të NASA-s.

Hulumtuesit besojnë se tërmetet po ndodhin ende në hënë, që do të thotë se ndryshon në mënyrë aktive.

“Analiza jonë jep provat e para që këto defekte janë akoma aktive dhe ka gjasa të prodhojnë zvogëlimin dhe lëkundjet pasi hëna vazhdon gradualisht të qetësohet dhe tkurret”, tha Thomas Watters, shkencëtar i lartë në Qendrën për Tokën dhe Studimet Planetare në Hapësirën Ajrore dhe Hapësinën Kombëtare Smithsonian Muze në Uashington.

“Disa prej këtyre tërmeteve mund të jenë mjaft të forta, rreth pesë të rikterit.”

Disa nga tërmetet ndodhën gjithashtu gjatë një pike në orbitën e hënës kur ishte larg nga Toka, duke treguar se batica e gravitetit të Tokës mund të kishte kontribuar në koren e hënës.

“Ju shpesh nuk merrni për të parë tektonikën aktive kudo, por Toka, prandaj është shumë emocionuese të mendoni se këto gabime mund të prodhojnë ende termete tjera”, tha Nicholas Schmerr në një deklaratë, autore studimi dhe asistent profesoreshë gjeologjike në Universitetin e Maryland. Schmerr krijoi algoritmin që ri-analizoj të dhënat Apollo.

Studiuesit vunë në dukje prova të tjera në orbiten e fotografive të rrëshqitjeve të dheut në fund të pjesës së ndritshme, duke sinjalizuar aktivitetin e fundit. Me kalimin e kohës, sipërfaqja e Hënës errësohet për shkak të motit dhe rrezatimit, kështu që njollat ​​e ndritshme janë zona ku aktiviteti i kohëve të fundit ka ekspozuar zonat në sipërfaqen hënore.

“Për mua, këto gjetje theksojnë se ne duhet të kthehemi në hënë,” tha Schmerr. “Ne kemi mësuar shumë nga misionet e Apollo, por ata me të vërtetë kanë dëmtuar sipërfaqen. Me një rrjet më të madh të sizmometërve modernë, ne mund të bëjmë hapa të mëdhenj në kuptimin tonë të gjeologjisë së hënës, gjë që siguron disa fruta shumë të larta premtuese për shkencën në një mision të ardhshëm në hënë “./TeleshkronjaPost/

Akademia e Shkencave në Kosovë jep qëndrim lidhur me korrigjimin e kufijve

Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës, në prag të shënimit të 11-vjetorit të Pavarësisë së Kosovës, shpreh shqetësime serioz lidhur me diskursin politik.

Veçanërisht nga bartës të përgjegjësive institucionale, lidhur me fazën e fundit të procesit të dialogut me Serbinë, duke thënë se janë të papranueshme mungesa e platformës unike shtetërore dhe qëndrimet kontroverse e përçarëse në mes bartësve të institucioneve kryesore të vendit.

ASHAK-u konsideron se diskursi i tensionuar për ndryshimin e kufijve midis Kosovës dhe Serbisë si ide dhe plan i vjetër serb, në formë të “korrigjimit”, “shkëmbimit” dhe “ndarjes” së Kosovës, është me pasoja shumë të dëmshme për pavarësinë, sovranitetin shtetëror dhe integritetin territorial të Kosovës dhe interesave të saj.

Republika e Kosovës, sipas ASHAK-ut, fazën përfundimtare të dialogut me Serbinë, duhet ta zhvillojë brenda kuadrit kushtetues dhe ligjor në fuqi dhe në mbështetje të kompetencave kushtetuese të institucioneve shtetërore.

ASHAK-u konsideron se Republika e Kosovës fazën vijuese përfundimtare të dialogut duhet ta zhvillojë në zbatim të obligimeve të pranuara ndërkombëtare konform Rezolutës së Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, A/RES/64/298 të 9 shtatorit 2010 me të cilën pranohet Opinioni këshillues i Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë mbi përputhshmërinë e Deklaratës së Pavarësisë së Kosovës me të Drejtën Ndërkombëtare, me të cilën është hapur rruga për të hyrë në dialogun ndërshtetëror me Republikën e Serbisë, të ndihmuar nga Bashkimi Evropian.

Republika e Kosovës mund të zhvillojë fazën përfundimtare të dialogut, përballë Serbisë a palëve të treta, vetëm si shtet i pavarur, sovran, i njohur ndërkombëtarisht nga 115 shtete dhe i konfirmuar nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë (Ligjshmëria e Deklaratës së Pavarësisë së Kosovës më 22 korrik 2010), nën kornizat kushtetuese se sovraniteti dhe integriteti territorial i Republikës së Kosovës është i pacenueshëm, i patjetërsueshëm dhe i pandashëm siç përcaktohet me Kushtetutën e Republikës së Kosovës.

ASHAK-u, po ashtu, thekson se rregullimi i brendshëm i vendit është kompetencë sovrane e institucioneve shtetërore, e rregulluar me Kushtetutën e Republikës së Kosovës dhe se Plani i Ahtisarit është platforma e vetme për rregullimin e të drejtave dhe të garancive për komunitetet, i integruar në Kushtetutën e Republikës së Kosovës dhe ofron gamë të gjerë të drejtash të veçanta për komunitetin serb, i cili tejkalon standardet ndërkombëtare për të drejtat e komuniteteve.

Asociacioni i komunave me shumicë serbe në Kosovë, sipas ASHAK-ut, mund të themelohet në përputhje të plotë me Aktgjykimin e Gjykatës Kushtetuese të Kosovës, në mënyrë që të ruhet karakteri unitar i Republikës së Kosovës, si dhe funksionaliteti i shtetit.

Republika e Kosovës nuk duhet të lejojë a të pranojë të negociohet çfarëdo ndryshimi i kufijve midis Kosovës dhe Serbisë, në formë të “korrigjimit”, të “shkëmbimit”’ dhe të “ndarjes” së Kosovës, sepse kjo do të kishte pasoja të pariparueshme për shtetësinë dhe subjektivitetin ndërkombëtar të Kosovës, sidomos kur kihet parasysh fakti që Dokumenti i presidentit Marti Ahtisari dhe dokumentet e tjera, si: Kushtetuta e KSA të Kosovës e vitit 1974, Deklarata e Pavarësisë e 17 shkurtit 2008, Kushtetuta e Republikës e vitit 2008 dhe Mendimi Këshillues i lartpërmendur i Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë, harta e KFOR-it që i përcakton qartë kufijtë e Kosovës, të kornizuar në 10.905 km², të cilat i referohen tërësisë aktuale territoriale në të cilën janë të përcaktuar kufijtë e Kosovës.

ASHAK-u konsideron se çdo ndarje territoriale-etnike e Kosovës, jashtë kufijve të përcaktuar qartë me Kushtetutën e Republikës së Kosovës, do të rrezikonte mosekzistimin e saj si shtet i pavarur dhe sovran, sikundër që copëtimi i Luginës së Preshevës do ta fshinte atë si entitet.

Po ashtu, çdo diskutim për çështjen e kufijve do të rrezikonte presionin aktual të Bashkimit Evropian ndaj Republikës së Serbisë për decentralizimin e pushtetit në favor të autonomisë lokale e cila direkt do të ndikonte në zhvillimin e Luginës së Preshevës.

ASHAK-u kërkon që vendi ynë në fazën vijuese përfundimtare të dialogut duhet ta shfrytëzojë si mundësi të papërsëritshme për avancimin e pozitës kushtetuese dhe të të drejtave legjitime të shqiptarëve të Preshevës, Bujanocit dhe të Medvegjës, paralelisht me ato të serbëve të Kosovës, mbi bazën e parimit të reciprocitetit.

Për më tepër, ASHAK-u konstaton se një konsensus politik e kombëtar është i domosdoshëm në mënyrë që procesi i dialogut të përmbyllet me sukses të plotë dhe në përputhje me interesat e vendit tonë.

Republika e Kosovës, fazën përfundimtare të dialogut, sipas ASHAK-ut, duhet ta zhvillojë në koordinim dhe në bashkërendim të ngushtë me aleatët perëndimorë, si SHBA-në dhe BE-në, në mënyrë që përfaqësimi dhe mbrojtja e interesave kombëtare në këtë proces, të jetë vijimësi e kontributit të partnerëve strategjikë, sikurse në fazën e luftës për liri, për shtet, për paqe, për siguri dhe për stabilitet rajonal.

ASHAK-u me këtë rast kërkon nga presidenti, kryeministri dhe deputetët e Parlamentit të Kosovës të qëndrojnë të palëkundshëm në mbrojtjen e tërësisë dhe të sovranitetit territorial të Republikës së Kosovës, thuhet në komunikatën për media.

E thotë shkenca: Hudhra e shëron infeksionin

Hudhra mund të trajtojë sëmundjen Lyme, thonë shkencëtarët.

Testet kanë treguar se vajrat nga lënda ushqimore (hudhra) dhe bimët e tjera të zakonshme vrasin bakteret pas infeksionit, transmeton Teleshkronja Post.

Shkencëtarët testuan 35 vajra esenciale kundër baktereve Borrelia burgdorferi, që shkakton sëmundjen Lyme.

Dhjetë prej tyre – duke përfshirë hudhrën, trumzën, kanella, patëllxhani dhe qimnon – vranë të ashtuquajturat ‘qeliza persistente’.

Qelizat persistente mendohet t’i bëjnë bakteret më rezistente ndaj antibiotikëve, gjë shumë e rëndësishme për shëndetin.

Po mund të jetë arsyeja pse deri në 20 për qind e pacientëve përjetojnë dhimbje dhe lodhje edhe pasi ta kenë trajtuar sëmundjen.

“Lyme” është një sëmundje që shkaktohet nga pickimi i rriqrave, sipas Qendrës për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve./Teleshkronja Post/